Nâng cấp laptop lên SSD: chọn dung lượng và có phải cài lại Windows

Đổi từ ổ cứng cơ sang SSD là cách nâng cấp cho cảm nhận rõ nhất với chi phí thấp nhất — máy khởi động nhanh hơn, mở ứng dụng nhanh hơn, hết tình trạng treo khi mở nhiều cửa sổ. Hai câu hỏi hay vướng là chọn bao nhiêu GB và có phải cài lại máy.

Bài này nói riêng về việc nâng cấp một máy đang dùng. Nếu đang chọn ổ cho máy mới, xem chọn ổ cứng: SSD hay HDD; cách kiểm khe cắm xem SATA hay NVMe.

Chọn dung lượng theo cách dùng thật

Cách tính đáng tin: mở This PC, xem ổ C đang dùng bao nhiêu GB, rồi cộng thêm khoảng gấp rưỡi cho phần dùng thêm về sau. Gợi ý theo nhóm:

• 256GB — máy chỉ chạy Windows, Office, trình duyệt, lưu tài liệu. Đủ nhưng phải để ý dọn dẹp. Không nên xuống dưới mức này cho máy dùng hằng ngày.
• 512GB — mức cân bằng nhất cho phần lớn người dùng. Chứa thêm được một ít ảnh, vài phần mềm nặng, một game.
• 1TB trở lên — làm việc với video, ảnh RAW, máy ảo, hoặc cài nhiều game.

Lưu ý: SSD chậm lại khi gần đầy. Nên để trống khoảng 10–20% dung lượng. Vì vậy mua sát mép rồi dùng cạn là tự làm máy chậm.

Có phải cài lại Windows không: hai hướng

Hướng 1: nhân bản (clone) ổ cũ sang ổ mới

Sao chép toàn bộ ổ cũ sang SSD, giữ nguyên Windows, phần mềm, dữ liệu và cả thiết lập. Lắp vào là dùng tiếp như chưa có gì xảy ra.

• Ưu: không phải cài lại phần mềm, không mất dữ liệu, không phải kích hoạt lại Windows.
• Nhược: mang theo cả những thứ đang làm máy chậm — phần mềm rác, lỗi hệ thống tích tụ. Máy cũ đang chậm vì phần mềm thì clone xong vẫn chậm vì phần mềm.
• Cần: dung lượng đã dùng trên ổ cũ phải nhỏ hơn dung lượng ổ mới, và cần một hộp đựng ổ cắm USB để nối ổ còn lại trong lúc sao chép.

Hướng 2: cài Windows mới lên SSD

• Ưu: máy sạch hẳn, nhanh nhất có thể, bỏ được mọi thứ tích tụ.
• Nhược: phải cài lại toàn bộ phần mềm và chép lại dữ liệu.
• Nên chọn hướng này khi: máy đang chậm bất thường, nghi có mã độc, hoặc Windows đang lỗi.

Trước khi làm bất kỳ hướng nào, sao lưu dữ liệu quan trọng ra chỗ khác. Đây là bước không được bỏ, kể cả khi chỉ clone.

Giữ ổ cũ làm ổ dữ liệu

Nhiều laptop có cả khe M.2 và khay 2.5 inch, nên giữ được cả hai ổ: SSD chạy hệ điều hành, ổ cũ làm chỗ chứa dữ liệu. Cách này tận dụng được ổ cũ thay vì bỏ.

Máy chỉ có một khe thì ổ cũ tháo ra lắp vào hộp đựng ổ cắm USB, thành ổ di động dùng tiếp được. Không muốn tự tháo máy thì xem dịch vụ nâng cấp SSD cho laptop.

Ba việc nên làm sau khi lắp

1. Kiểm máy đã nhận đúng SSD — mở Device Manager, mục Disk drives, xem đúng tên ổ mới.
2. Kiểm máy đang chạy ở chế độ AHCI — mở Device Manager, nếu thấy nhóm IDE ATA/ATAPI controllers mà không thấy AHCI thì nên kiểm lại thiết lập trong BIOS. Chạy sai chế độ làm SSD không đạt tốc độ.
3. Kiểm TRIM đang bật — Windows mặc định bật và không cần làm gì thêm. Không chống phân mảnh (defrag) ổ SSD như ổ cứng cơ; Windows tự xử lý khác cho SSD.

Trước khi mua: kiểm máy lắp được loại nào

SSD có loại 2.5 inch SATA, M.2 SATA và M.2 NVMe, và không phải máy nào cũng nhận cả ba. Cách kiểm khe cắm, chiều dài thanh M.2 và các bẫy thường gặp ở bài SATA hay NVMe: máy của mình lắp được loại nào.

Anh/chị cho biết mã máy đầy đủ và dung lượng cần, bên mình kiểm và báo đúng loại. Xem thêm ổ cứng trên máy tính là gì.

Xem hàng và nhận báo giá

Anh/chị xem mẫu, thông số và mức giá cập nhật tại SSD. Cần số lượng cho công ty, kỹ thuật viên hoặc dự án: xem báo giá dự án thiết bị tin học.